Tolerancje ogólne wg ISO 2768
Tabela odchyłek granicznych f, m, c i v ze wskazówkami praktycznymi dotyczącymi rysunku i dużych części
Norma ISO 2768 określa tolerancje ogólne dla wymiarów, które na rysunku nie mają indywidualnie podanej tolerancji. Część 1 dotyczy wymiarów liniowych i kątowych w klasach f (dokładna), m (średnio dokładna), c (zgrubna) i v (bardzo zgrubna), część 2 – tolerancji kształtu i położenia w klasach H, K i L. Na rysunku widnieje np. „ISO 2768-mK”.
MWA – Mechanische Werkstätten Anhalt GmbH w Halberstadt wykonuje części według rysunku w ramach obróbki na zlecenie do 12 000 mm. Przy każdym zapytaniu bezpłatnie sprawdzamy wykonalność tolerancji z Państwa rysunku.
Poradnik: tolerancje ogólne wg ISO 2768
Najważniejsze pytania dotyczące tolerancji ogólnych w jednym miejscu: prosimy kliknąć wybrany temat, aby go rozwinąć. Niniejszy poradnik stanowi ogólny przegląd, wiążący jest tekst normy.
Jakie odchyłki graniczne obowiązują wg ISO 2768-1?
Odchyłki graniczne dla wymiarów liniowych bez podanej tolerancji w mm, w zależności od zakresu wymiarów nominalnych i klasy tolerancji:
| Wymiar nominalny (mm) | f (dokładna) | m (średnio dokładna) | c (zgrubna) | v (bardzo zgrubna) |
|---|---|---|---|---|
| 0,5 do 3 | ±0,05 | ±0,1 | ±0,2 | – |
| powyżej 3 do 6 | ±0,05 | ±0,1 | ±0,3 | ±0,5 |
| powyżej 6 do 30 | ±0,1 | ±0,2 | ±0,5 | ±1 |
| powyżej 30 do 120 | ±0,15 | ±0,3 | ±0,8 | ±1,5 |
| powyżej 120 do 400 | ±0,2 | ±0,5 | ±1,2 | ±2,5 |
| powyżej 400 do 1 000 | ±0,3 | ±0,8 | ±2 | ±4 |
| powyżej 1 000 do 2 000 | ±0,5 | ±1,2 | ±3 | ±6 |
| powyżej 2 000 do 4 000 | – | ±2 | ±4 | ±8 |
Co oznacza „ISO 2768-mK” na rysunku?
Wymiary liniowe i kątowe bez indywidualnie podanej tolerancji podlegają klasie m (średnio dokładna) wg ISO 2768-1, a tolerancje kształtu i położenia – klasie K wg ISO 2768-2. Oznaczenie znajduje się zwykle w tabliczce rysunkowej.
Czego dotyczy ISO 2768-2?
Część 2 określa w klasach H, K i L ogólne tolerancje kształtu i położenia, np. prostoliniowości, płaskości, prostopadłości, symetrii i bicia, o ile nie są one tolerowane indywidualnie. H jest klasą najdokładniejszą, L – najmniej dokładną.
Która klasa jest typowa w budowie maszyn?
W budowie maszyn najczęściej stosuje się klasę m lub mK. Klasę f stosuje się do części z zakresu mechaniki precyzyjnej, a klasy c i v przede wszystkim do konstrukcji spawanych i półfabrykatów.
Co obowiązuje w przypadku dużych części powyżej 4 000 mm?
Tabela ISO 2768-1 kończy się na 4 000 mm. W przypadku większych części, takich jak łoża maszyn, ramy lub długie konstrukcje spawane, wymiary istotne dla funkcji, płaskość i równoległość należy tolerować bezpośrednio na rysunku.
Równie ważne są baza, od której wykonuje się pomiar, oraz temperatura podczas pomiaru: przy 10 m stali już 1 °C powoduje zmianę długości o ok. 0,12 mm. Więcej o dużych częściach na stronie Obróbka wielkogabarytowa.
Kiedy należy podać indywidualną tolerancję?
- przy pasowaniach, np. gniazdach łożysk H7/k6 wg ISO 286,
- przy powierzchniach uszczelniających i prowadnicach (płaskość, chropowatość Ra),
- przy układach otworów, które muszą być współosiowe z otworami innych części (tolerancja pozycji),
- przy wszystkich wymiarach powyżej 4 000 mm.
Tam, gdzie wystarcza tolerancja ogólna, celowo nie należy tolerować dokładniej: każda węższa tolerancja kosztuje czas podczas obróbki i pomiaru.
Czy ISO 2768 nadal obowiązuje?
Tak, w praktyce jest nadal szeroko stosowana. Dla nowych rysunków coraz częściej zalecana jest ISO 22081 (ogólne specyfikacje geometryczne). Na rysunkach spotyka się dziś obie normy.
Jak MWA sprawdza tolerancje z Państwa rysunku?
Przy każdym zapytaniu sprawdzamy wykonalność, tolerancje i materiał oraz wyjaśniamy kwestie otwarte – odpowiedź otrzymają Państwo w ciągu 24 godzin w dni robocze. Każda część jest kontrolowana przed wysyłką, na życzenie z protokołem pomiarowym dla cech z Państwa rysunku i raportem z badania pierwszej sztuki (FAI).
Prosimy przesłać nam rysunek przez formularz zapytania z możliwością przesłania plików. Jakie tolerancje są typowe dla poszczególnych metod, przeczytają Państwo na stronach Frezowanie CNC oraz Toczenie i szlifowanie.
Chcą Państwo zlecić sprawdzenie swojego rysunku?
Prosimy przesłać nam rysunek (PDF, STEP, DXF, DWG lub IGES) wraz z informacją o materiale, liczbie sztuk i oczekiwanym terminie. Bezpłatnie sprawdzimy wykonalność i w ciągu 24 godzin w dni robocze odpowiemy, przesyłając ofertę.